Trang thể thao “Tiquan Lingluren” trên Weibo nhận xét việc nhiều người lớn tuổi ở Nhật Bản đảm nhiệm vai trò tình nguyện viên bưng khay huy chương đem lại cảm giác mới mẻ, khác nhiều với hình ảnh quen thuộc ở các kỳ đại hội thể thao trước đây.

Nhật Bản đi ngược lại truyền thống?

Có nhiều cách gọi cho vai trò này. Trong tiếng Anh, công việc này thường được gọi là “victory ceremony assistants” (trợ lý lễ trao huy chương), hay cụ thể hóa hơn là "medal bearer" (người bưng khay huy chương).

Nhưng còn có một thuật ngữ khác được sử dụng khá nhiều cho vai trò này, đó là medal hostess, tức nữ lễ tân trao huy chương. Thuật ngữ này gần như đã đưa ra quy định bất thành văn về người thực hiện vai trò này, các nữ nhân viên, và thường có nhan sắc ưa nhìn.

Tại Hàng Châu 2022, chủ nhà Trung Quốc từng mang đến ấn tượng lớn cho làng thể thao với đội ngũ bưng huy chương là các cô gái xinh đẹp, mặc trang phục rực rỡ, phù hợp với màu sắc của kỳ đại hội. 

Nhưng đến kỳ Asiad này, chủ nhà Nhật Bản lại đi ngược lại xu thế đó, khi sử dụng nhiều người cao tuổi cho công việc bưng khay huy chương. 

Trên Weibo, nhiều người tranh cãi về chủ đề “Sự già hóa của Nhật Bản thể hiện tại lễ trao giải Asiad”. Một số người coi hình ảnh các tình nguyện viên tóc bạc đứng cạnh những nhà vô địch trẻ tuổi là "lát cắt trực quan, cho thấy tình trạng già hóa dân số Nhật Bản".

Từ đó xuất hiện nhận định rằng thanh niên Nhật bận học tập, làm việc, không có thời gian làm tình nguyện viên nên người nghỉ hưu phải “lấp chỗ trống”. Một số bài còn gắn hình ảnh phụ lễ với thông tin tình nguyện viên cao tuổi nhất đại hội đã 91 tuổi.

Ở chiều ngược lại, nhiều ý kiến cho rằng không nên biến tuổi tác thành lý do chế giễu. Những người lớn tuổi vẫn có sức khỏe, được huấn luyện và hoàn thành công việc trang trọng, chính xác. 

Việc họ tiếp tục tham gia hoạt động cộng đồng được xem là biểu hiện của tinh thần “tuổi già vẫn hữu ích”, thay vì chỉ là hậu quả tiêu cực của già hóa dân số.

Không phân biệt tuổi tác

Báo chí Nhật Bản khi đề cập hiện tượng này cũng sử dụng cách diễn đạt “nhiều người lớn tuổi” đảm nhiệm vai trò tình nguyện viên, chứ không khẳng định toàn bộ lực lượng đều là người già. 

Ban tổ chức Asiad 20 cũng chưa công bố cơ cấu tuổi của riêng đội ngũ này, do đó không có căn cứ nói tất cả người bưng khay tại Aichi-Nagoya 2026 đều là người cao tuổi.

Lời giải thích rõ nhất nằm trong chính sách tuyển tình nguyện viên của Aichi-Nagoya 2026. Điều kiện về tuổi chỉ yêu cầu ứng viên đủ 18 tuổi vào ngày 1-4-2026, không đặt giới hạn tối đa, cũng không quy định giới tính, chiều cao hoặc ngoại hình.

Kế hoạch vận hành chính thức nêu mục tiêu tạo ra chương trình mà mọi người có thể tham gia “không phân biệt tuổi tác hoặc tình trạng khuyết tật”. 

Trong chương trình phát triển bền vững, ban tổ chức mở rộng nguyên tắc này thành không phân biệt tuổi, giới tính, quốc tịch hay khuyết tật.

Đây là khác biệt đáng chú ý so với mô hình “medal hostess” từng phổ biến ở nhiều đại hội châu Á. 

Nước chủ nhà thường tuyển các nữ sinh hoặc nữ lễ tân trẻ, sau đó huấn luyện dáng đi, tư thế bưng khay, nụ cười và động tác nghi lễ. Cách tổ chức ấy khiến công chúng mặc nhiên xem đây là vị trí dành cho phụ nữ trẻ, có ngoại hình đẹp.

Aichi-Nagoya 2026 không công bố một cuộc tuyển chọn tương tự. Kế hoạch tổng thể của Asiad 20 chỉ yêu cầu nhân viên vận hành và trợ lý lễ trao huy chương được huấn luyện trước để nghi thức diễn ra suôn sẻ. 

Nói cách khác, chủ nhà Nhật Bản không hẳn ra quy định "giao công việc bưng huy chương cho người cao tuổi". Họ chỉ không phân biệt tuổi tác, giới tính và vẻ bề ngoài cho công việc này.

Phí Thanh Thảo vào chung kết Asiad, nhưng phải nhường suất cho chủ nhà vì... trang thiết bị lệch chuẩn

Cú sốc đến với đội súng trường hơi hỗn hợp Việt Nam - gồm 2 VĐV Phí Thanh Thảo, Nguyễn Tâm Quang sau khi kết thúc phần thi vòng loại sáng 22-9, Asiad Aichi-Nagoya 2026.