Bốn vệ tinh PIESAT-2 13 đến 16 vừa được đưa lên không gian bằng tên lửa Trường Chinh 2D, xuất phát từ Trung tâm phóng vệ tinh Thái Nguyên ở tỉnh Sơn Tây, Trung Quốc.

Vệ tinh xử lý dữ liệu ngay ngoài không gian

Cơ quan Vũ trụ quốc gia Trung Quốc cho biết các vệ tinh đã đi vào quỹ đạo định trước. Đây là chuyến bay thứ 668 của dòng tên lửa Trường Chinh.

Bốn vệ tinh do GalaxySpace, một doanh nghiệp vệ tinh tư nhân có trụ sở tại Bắc Kinh, chế tạo. Chúng được trang bị radar khẩu độ tổng hợp, thường gọi tắt là SAR, cùng hệ thống xử lý thông minh và lập kế hoạch nhiệm vụ ngay trên vệ tinh.

Khác với vệ tinh chụp ảnh quang học vốn phụ thuộc ánh sáng và dễ bị mây che khuất, radar SAR chủ động phát sóng xuống mặt đất rồi thu tín hiệu phản xạ trở lại. Nhờ vậy, vệ tinh có thể quan sát cả ban ngày lẫn ban đêm và tiếp tục thu dữ liệu khi khu vực bên dưới có nhiều mây.

Loại vệ tinh này thường được dùng để theo dõi lũ lụt, sạt lở, biến dạng mặt đất, nông nghiệp, rừng, biển và nhiều hoạt động cần quan sát liên tục bất kể thời tiết.

Phần mới trên bốn vệ tinh vừa được phóng nằm ở cách dữ liệu được xử lý.

Với cách làm truyền thống, vệ tinh thu ảnh rồi gửi lượng lớn dữ liệu thô về trạm mặt đất. Dữ liệu sau đó mới được hiệu chỉnh, phân tích và tìm kiếm thông tin cần thiết. Quá trình này phụ thuộc vào thời điểm vệ tinh liên lạc được với trạm mặt đất và băng thông truyền dữ liệu.

Bốn vệ tinh mới có thể làm một phần công việc đó ngay trên quỹ đạo.

Theo Duan Xiao, trưởng nhóm thiết kế vệ tinh SAR của GalaxySpace, hệ thống có thể trực tiếp sàng lọc dữ liệu, tiền xử lý và trích xuất thông tin trước khi gửi xuống mặt đất.

Chẳng hạn, thay vì phải chuyển toàn bộ ảnh thô của một khu vực vừa xảy ra lũ, vệ tinh có thể xử lý trước để xác định vùng nước ngập hoặc những nơi xuất hiện thay đổi rồi ưu tiên gửi phần thông tin cần thiết xuống.

Cách làm này giúp giảm áp lực lên đường truyền giữa vệ tinh và mặt đất, đồng thời rút ngắn thời gian từ lúc vệ tinh quan sát đến khi dữ liệu có thể được sử dụng.

Các vệ tinh còn mang hệ thống lập kế hoạch nhiệm vụ trên quỹ đạo. Nhà vận hành PIESAT cho biết khả năng này cho phép vệ tinh chủ động hơn trong việc sắp xếp các nhiệm vụ quan sát, thay vì mọi bước đều phải chờ chỉ dẫn từ mặt đất.

Theo dõi thiên tai, tài nguyên

PIESAT-2 13 đến 16 thuộc chòm vệ tinh Nữ Oa. Sau lần phóng mới nhất, hệ thống này có 16 vệ tinh radar đang hoạt động trên quỹ đạo.

Theo đơn vị vận hành, việc tăng số vệ tinh giúp cùng một khu vực trên mặt đất được quan sát thường xuyên hơn. Hệ thống được hướng tới các nhiệm vụ như đo đạc bản đồ, theo dõi thiên tai, môi trường, nông nghiệp, tài nguyên nước, biển và biến dạng bề mặt.

Trong cứu hộ thiên tai, thời gian xử lý có ý nghĩa đặc biệt. Sau động đất hoặc lũ lớn, vệ tinh radar có thể quan sát khu vực ngay cả khi trời tối hoặc bị mây bao phủ. 

Nếu dữ liệu được xử lý ngay trên quỹ đạo, người dùng dưới mặt đất có thể nhận thông tin cần thiết sớm hơn thay vì chờ toàn bộ ảnh được truyền xuống rồi mới bắt đầu phân tích.

GalaxySpace cho biết đến nay đã phóng 53 vệ tinh do công ty tự phát triển, trong đó có hơn 10 vệ tinh radar SAR.

Tên lửa Trường Chinh 2D thực hiện nhiệm vụ lần này là tên lửa nhiên liệu lỏng hai tầng. Theo Cơ quan Vũ trụ quốc gia Trung Quốc, tên lửa có thể đưa khoảng 1,3 tấn hàng lên quỹ đạo đồng bộ Mặt trời ở độ cao 700km.

Bốn vệ tinh mới cũng cho thấy một hướng đang được các chương trình quan sát Trái đất theo đuổi, đưa nhiều khâu xử lý dữ liệu vốn nằm dưới mặt đất lên thẳng vệ tinh, để thiết bị trên quỹ đạo không còn chỉ thu ảnh rồi gửi về mà có thể tự chọn và xử lý phần thông tin cần thiết trước.

Trung Quốc lập mạng lưới 30 vệ tinh để theo dõi không gian cận Mặt trăng

Chòm vệ tinh do Trung Quốc cùng 5 quốc gia triển khai sẽ giúp các nhà khoa học theo dõi và nghiên cứu khu vực cận Mặt trăng rộng tới 2 triệu km quanh Trái đất.