Trong hệ sinh thái kinh doanh, việc doanh nghiệp gia nhập thị trường dễ dàng nhờ cải cách thủ tục hành chính là một bước tiến lớn của nền kinh tế. Chỉ mất vài cú click chuột và vài ngày chờ đợi qua cổng thông tin quốc gia, một pháp nhân mới đã ra đời.

Thế nhưng, đằng sau sự sôi động của những con số "khởi nghiệp" được công bố mỗi năm, tồn tại một nghịch lý nhức nhối: khi doanh nghiệp cạn kiệt nguồn lực, muốn "khai tử" hay đóng cửa để rút lui, họ lại rơi vào một mê cung thủ tục kéo dài đằng đẵng từ tháng này qua năm khác.

Một thị trường năng động không chỉ cần chào đón những tia hy vọng mới, mà còn phải cho phép những mô hình không còn hiệu quả được ra đi dễ dàng. Thực tế "lối vào thì rộng, lối ra thì nghẽn" đang trở thành điểm nghẽn kìm hãm dòng chảy tái đầu tư của nền kinh tế.

Nguyên nhân cốt lõi của tình trạng này xuất phát từ những nút thắt trong phối hợp liên ngành và gánh nặng pháp lý chồng chéo. Khi tiến hành giải thể, doanh nghiệp phải đối mặt với bức tường thủ tục khép kín giữa cơ quan đăng ký kinh doanh, cơ quan thuế, hải quan, và bảo hiểm xã hội. 

Đặc biệt, khâu hoàn tất nghĩa vụ thuế để khóa mã số thuế đã là một cuộc marathon đầy thử thách với hàng loạt đợt kiểm tra, quyết toán kéo dài.

Trong khi đó, doanh nghiệp dù đã "chết lâm sàng", ngừng kinh doanh thực tế, vẫn phải gồng mình gánh chịu các nghĩa vụ định kỳ như nộp tờ khai thuế và báo cáo tài chính không phát sinh, duy trì chữ ký số, phần mềm hóa đơn điện tử, phát sinh chi phí và rủi ro phạt chậm nộp oan ức. Nỗi sợ về trách nhiệm liên đới, những rủi ro pháp lý treo lơ lửng trên đầu người đại diện pháp luật khiến họ chẳng dám buông tay, biến việc đóng cửa doanh nghiệp thành một gánh nặng tâm lý nặng nề.

Hệ lụy của nút thắt này không chỉ dừng lại ở phạm vi nội bộ doanh nghiệp, mà lan rộng ra toàn bộ sức khỏe nền kinh tế. 

Trước hết, nó làm méo mó nghiêm trọng các số liệu thống kê vĩ mô. Hàng vạn doanh nghiệp "xác sống" - thực chất đã ngừng hoạt động từ lâu nhưng vẫn "sống trên giấy" do chưa hoàn thành thủ tục giải thể - khiến bức tranh năng lực hấp thụ vốn và tình hình kinh doanh thực tế bị bóp méo.

Hơn thế nữa, việc bị giam hãm vốn liếng, tài sản và uy tín trong các thủ tục thanh lý bế tắc khiến nhà đầu tư nản lòng. Dòng vốn lẽ ra phải được linh hoạt rút lui để chuyển dịch sang các lĩnh vực tiềm năng mới, công nghệ mới lại bị chôn vùi trong những chồng hồ sơ hành chính cũ kỹ.

Để khơi thông huyết mạch thị trường, tư duy quản lý cần phải chuyển dịch từ "tiền kiểm" sang "hậu kiểm" toàn diện, và khâu rút lui của doanh nghiệp cũng cần được đối xử công bằng như lúc chào đón họ gia nhập.

Thứ nhất, cần thiết lập một cơ chế "một cửa liên thông" thực chất và điện tử hóa toàn bộ quy trình giải thể. Các cơ quan nhà nước từ thuế, bảo hiểm đến đăng ký kinh doanh phải chủ động kết nối dữ liệu để xác nhận nghĩa vụ thay vì bắt doanh nghiệp "gõ cửa" từng nơi.

Thứ hai, cần mạnh dạn đơn giản hóa, áp dụng cơ chế tự khai tự chịu trách nhiệm về quyết toán thuế đối với các doanh nghiệp quy mô nhỏ, siêu nhỏ không có nợ đọng lớn hoặc không phát sinh doanh thu trong thời gian dài.

Cuối cùng, Nhà nước cần xây dựng cơ chế "khai tử" tự động hoặc thủ tục rút gọn cho những pháp nhân đã ngừng hoạt động nhiều năm, không còn tài sản và không có khiếu nại tranh chấp.

Cho doanh nghiệp một con đường rút lui nhanh chóng, minh bạch và sòng phẳng chính là cách tốt nhất để tái sinh nguồn lực, tạo không gian cho những làn sóng kinh doanh mới trỗi dậy mạnh mẽ hơn.

Nhiều doanh nghiệp có đơn hàng, có dòng tiền nhưng vẫn khó vay vốn

Có đơn hàng, có dòng tiền nhưng không ít doanh nghiệp nhỏ và vừa vẫn khó vay vốn do thiếu tài sản bảo đảm. Doanh nghiệp đề nghị ngân hàng thay đổi cách thẩm định, đánh giá nhiều hơn vào khả năng tạo dòng tiền và hiệu quả kinh doanh.